Nga 1 korriku 2026, puna fleksibile në Belgjikë është e mundur në parim në të gjithë sektorët, përveç rasteve kur ligji ose vetë sektori e ndalon. Por disa profesione dhe sektorë kanë kufizime të veçanta. Ja çfarë duhet të dinë punëtorët shqiptarë në Belgjikë.
Çfarë ndryshoi nga 1 korriku 2026?
Që nga 1 korriku 2026, puna fleksibile është zgjeruar në parim në të gjithë sektorët e ekonomisë belge.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo punëtor mund të punojë automatikisht në këtë formë. Disa profesione janë të përjashtuara nga ligji, ndërsa disa sektorë kanë kërkuar kufizime të veçanta.
Cilat profesione nuk lejohen?
Ligji përjashton disa kategori pune nga puna fleksibile, përfshirë:
- punët artistike, artistiko-teknike dhe ato mbështetëse artistike;
- punën seksuale;
- aktivitetet që kryhen përmes kuponëve të shërbimit (titres-services), ku pas një periudhe fillestare kërkohet kontratë e përhershme.
Cilët sektorë janë të përjashtuar?
Përmes përjashtimeve të përcaktuara me Dekret Mbretëror, disa sektorë nuk mund të përdorin punë fleksibile ose e përdorin atë vetëm në kushte të caktuara.
Bujqësia dhe hortikultura
Punët fleksibile nuk pranohen në:
- Komitetin e Përbashkët 144 – bujqësi;
- Komitetin e Përbashkët 145 – hortikulturë.
Për hortikulturën ka një përjashtim për projektimin dhe mirëmbajtjen e parqeve dhe kopshteve.
Peshkimi detar
Në Komitetin e Përbashkët 143, përjashtimi vlen për personelin detar.
Shtëpitë e varrimit
Në Komitetin e Përbashkët 320, vetëm detyrat e një punëtori të rastësishëm mund të kryhen nga një punëtor me punë fleksibile.
Menaxhimi i ndërtesave
Në Komitetin e Përbashkët 323, përjashtimi lidhet me punëtorët shtëpiakë.
Kujdesi për fëmijët në sektorin flamand
Në Komitetin e Përbashkët 331, në fushën e kujdesit për fëmijët, vetëm 20% e orëve totale të punës mund të kryhen përmes një marrëveshjeje pune fleksibile.
Një ndryshim i rëndësishëm për sektorin bujqësor
Për Komitetin e Përbashkët 132, që lidhet me punën teknike bujqësore, përjashtimi ishte në fuqi deri më 30 qershor 2026.
Ky përjashtim nuk është zgjatur. Për këtë arsye, që nga 1 korriku 2026, punët fleksibile janë përsëri të lejuara në këtë sektor.
Nga 1 tetori 2026 ndryshon edhe sektori i pastrimit
Një ndryshim i ri hyn në fuqi më 1 tetor 2026.
Sektori i pastrimit, që përfshihet në Komitetin e Përbashkët 121, do të shtohet në listën e sektorëve me kufizime.
Punët fleksibile do të mbeten të mundshme në këtë sektor, por vetëm për pensionistët.
Çfarë duhet të kontrollojë një punëtor?
Për një punëtor nuk mjafton vetëm të dijë profesionin që ushtron. Duhet të kontrollojë edhe Komitetin e Përbashkët ku është i regjistruar punëdhënësi.
Në varësi të sektorit, mund të ketë marrëveshje kolektive që:
- e ndalojnë ose e kufizojnë përdorimin e punëve fleksibile;
- përcaktojnë rregulla për mënyrën e punës;
- përcaktojnë të drejta dhe përfitime shtesë për punëtorët fleksibilë.
A vlejnë marrëveshjet e sektorëve?
Po. Edhe nëse Zyra Kombëtare e Sigurimeve Shoqërore (ONSS/NSSO) nuk mund ta bllokojë teknikisht një kufizim përmes sistemit Dimona, kjo nuk do të thotë se marrëveshja sektoriale është e pavlefshme.
Nëse marrëveshja kolektive është bërë e detyrueshme, ajo zbatohet për të gjithë punëtorët dhe punëdhënësit që përfshihen në atë Komitet të Përbashkët.
Nëse nuk është bërë e detyrueshme, ajo zbatohet vetëm për palët që e kanë nënshkruar.
Çfarë ndodh nëse nuk respektohen rregullat?
Mosrespektimi i një marrëveshjeje kolektive të detyrueshme mund të sjellë sanksion të nivelit 1, ndërsa gjoba mund të shumëzohet me numrin e punëtorëve të përfshirë.
Çfarë duhet të bëjnë shqiptarët që punojnë në Belgjikë?
Nëse dëshironi të dini nëse mund të punoni me këtë formë kontraktuale, kontrolloni:
- Komitetin e Përbashkët të punëdhënësit;
- nëse profesioni juaj është i përjashtuar me ligj;
- nëse sektori ka miratuar kufizime të veçanta;
- nëse marrëveshja sektoriale është bërë e detyrueshme.
Pra, puna fleksibile nuk është automatikisht e lejuar vetëm sepse është zgjeruar në të gjithë sektorët. Rregullat varen nga profesioni, sektori dhe Komiteti i Përbashkët ku bën pjesë punëdhënësi.
Punëtorët që nuk janë të sigurt për statusin e tyre duhet të kontrollojnë rregullat e Komitetit të Përbashkët përkatës ose të kërkojnë sqarim nga punëdhënësi, sindikata apo këshilltari i tyre i punës.
