Shtetet e Bashkuara kanë prezantuar një kornizë të re që synon t’i japë fund konfliktit në Rripin e Gazës, duke kombinuar çarmatimin gradual të Hamasit me tërheqjen e forcave izraelite dhe nisjen e procesit të rindërtimit të territorit.
Presidenti amerikan Donald Trump e cilësoi planin si një “hap historik” drejt paqes, ndërsa Shtëpia e Bardhë e përshkroi atë si bazën për krijimin e një administrate të re palestineze në Gaza. Megjithatë, zbatimi i tij mbetet i pasigurt për shkak të dallimeve të mëdha mes palëve.
Si parashikohet të zbatohet marrëveshja
Sipas propozimit amerikan, Hamasi do të dorëzojë gradualisht arsenalin e tij një komiteti teknik palestinez, ndërsa Izraeli do të tërheqë forcat ushtarake në faza të ndryshme nga Rripi i Gazës.
Ndërmjetësit ndërkombëtarë pritet që brenda dy javëve të përcaktojnë kalendarin e zbatimit. Megjithëse ekzistojnë skenarë optimistë që flasin për disa muaj, shumica e vlerësimeve parashikojnë se procesi mund të zgjasë rreth 200 deri në 300 ditë, ndërsa disa analiza e zgjasin afatin deri në një vit.
Procesi i çarmatimit do të nisë me dorëzimin e armëve të rënda dhe do të përfundojë me mbylljen e tuneleve të përdorura për furnizimin me armë në kufirin mes Gazës dhe Egjiptit.
Një forcë ndërkombëtare stabilizimi pritet të monitorojë dhe verifikojë të gjitha fazat e zbatimit.
Pengesat kryesore
Pika më e debatueshme mbetet renditja e hapave.
Hamasi ka sinjalizuar se nuk do të dorëzojë armët përpara se Izraeli të nisë tërheqjen nga Gaza, ndërsa autoritetet izraelite kanë deklaruar se nuk do të ketë tërheqje të plotë pa përfunduar çarmatimi i organizatës.
Po ashtu mbetet e paqartë:
- ku do të magazinohen armët e dorëzuara;
- kush do të jetë përgjegjës për shkatërrimin e tyre;
- si do të formohet policia e re palestineze;
- cilat shtete do të marrin pjesë në forcën shumëkombëshe të stabilizimit.
Analistët vlerësojnë se pikërisht procesi i çmilitarizimit është elementi më i vështirë i çdo marrëveshjeje paqeje dhe mund të zgjasë shumë më tepër sesa parashikimet fillestare.
Çfarë pritet të ndodhë pas përfundimit të procesit
Nëse çarmatimi dhe tërheqja realizohen sipas planit, do të nisë faza e rindërtimit të Gazës.
Prioritet do të jenë:
- rindërtimi i banesave;
- shkollave;
- spitaleve;
- infrastrukturës publike dhe rrjeteve bazë.
Sipas propozimit amerikan, vendet pjesëmarrëse në të ashtuquajturin “Bord i Paqes” do të kontribuonin financiarisht për krijimin e një fondi ndërkombëtar pranë Bankës Botërore, ndërsa SHBA do të siguronte financimin kryesor. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse fondet janë siguruar dhe kur do të bëhen të disponueshme.
Versioni fillestar i projektit, që parashikonte transformimin e Gazës në një qendër moderne turistike dhe ekonomike, duket se është reduktuar ndjeshëm. Aktualisht fokusi është vendosur te strehimi emergjent i popullsisë dhe rikthimi i shërbimeve bazë.
Ende shumë pikëpyetje
Megjithëse Uashingtoni e konsideron marrëveshjen një përparim të rëndësishëm diplomatik, zbatimi praktik mbetet i pasigurt.
Përveç mosmarrëveshjeve mes Hamasit dhe Izraelit, procesi mund të ndikohet edhe nga zhvillimet politike në Izrael, ku zgjedhjet e ardhshme parlamentare mund të ndryshojnë qasjen e qeverisë ndaj marrëveshjes.
Për momentin, dokumenti përbën një kornizë politike që synon të hapë rrugën drejt një armëpushimi afatgjatë, por realizimi i tij do të varet nga gatishmëria e të gjitha palëve për të zbatuar angazhimet e marra. Burimi: La Repubblica
