Parlamenti Evropian i ka hapur rrugë fazës së fundit të negociatave për krijimin e euros dixhitale, duke miratuar rregullat bazë të projektit dhe duke avancuar një nga nismat më të rëndësishme monetare të Bashkimi Evropian në vitet e fundit.
Edhe pse ende nuk bëhet fjalë për miratimin përfundimtar, ky konsiderohet një hap i rëndësishëm politik drejt krijimit të versionit dixhital të euros. Projekti ka ngjallur debat të gjerë mes institucioneve evropiane, bankave dhe qeverive, kryesisht për çështjet e privatësisë dhe sigurisë.
Mbrojtje më e fortë e privatësisë
Një nga pikat kyçe të draftit lidhet me mbrojtjen e të dhënave personale të qytetarëve. Eurodeputetët kërkojnë që Banka Qendrore Evropiane (BQE) dhe bankat qendrore kombëtare të mos kenë mundësi të lidhin drejtpërdrejt transaksionet me identitetin e përdoruesve.
Shqetësimet për privatësinë kanë qenë ndër arsyet kryesore të skepticizmit rreth projektit, ndaj drafti parasheh garanci shtesë për ruajtjen e anonimitetit financiar.
Përveç kësaj, para se euroja dixhitale të hidhet në qarkullim, do të kërkohen teste pilot të detyrueshme dhe kontrolle të avancuara të sigurisë kibernetike, me qëllim sigurimin e funksionimit të qëndrueshëm të sistemit.
Euroja dixhitale nuk zëvendëson paranë cash
Një tjetër element i panegociueshëm për eurodeputetët është ruajtja e parasë fizike.
Sipas mandatit të miratuar, euroja dixhitale do të përdoret paralelisht me kartëmonedhat dhe monedhat fizike, duke mos e zëvendësuar paranë cash. Qëllimi është t’u ofrohet qytetarëve një alternativë shtesë pagese, pa kufizuar përdorimin tradicional të parave në dorë.
Euroja dixhitale pritet të ketë vlefshmëri ligjore në të gjithë Eurozonën dhe do të mund të përdoret si online, ashtu edhe offline. Ndërkaq, shërbimet bazë për qytetarët parashihen të jenë pa pagesë.
Shpërndarja e saj do të realizohet përmes bankave dhe ofruesve të tjerë të shërbimeve të pagesave, të cilët do të mbajnë rol kyç në ekosistemin financiar.
Forcimi i pavarësisë monetare të BE-së
Përshpejtimi i projektit vjen në një kohë kur euroja dixhitale po shihet gjithnjë e më shumë si çështje strategjike për BE-në.
Banka Qendrore Evropiane ka theksuar vazhdimisht se Evropa mbështetet ende në masë të madhe te sistemet ndërkombëtare të pagesave jo-evropiane.
Një nga objektivat kryesore të euros dixhitale është forcimi i sovranitetit monetar dhe teknologjik të BE-së, në një kohë kur konkurrenca globale mes United States, China dhe platformave të mëdha private po intensifikohet.
Kur pritet të hyjë në përdorim?
Procesi ligjor ende nuk ka përfunduar. Teksti pritet të votohet në seancën plenare të korrikut dhe më pas të shërbejë si bazë për negociatat me shtetet anëtare.
Vetëm pas një marrëveshjeje finale mes Parlamenti Evropian dhe Këshilli i Bashkimit Evropian mund të merret vendimi përfundimtar për hedhjen në qarkullim të monedhës së re.
Sipas planifikimeve aktuale, euroja dixhitale synohet të nisë në vitin 2029, me mundësinë e përdorimit për pagesa të përditshme si në internet ashtu edhe fizikisht.