Rivaliteti mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës për dominimin e teknologjive të inteligjencës artificiale po hyn në një fazë të re. Përplasja mes dy fuqive po shtrihet përtej kompanive dhe teknologjive, duke përfshirë edhe krijimin e aleancave ndërkombëtare.
Administrata amerikane po u kërkon aleatëve dhe partnerëve të saj të bëjnë një zgjedhje më të qartë mes Washingtonit dhe Pekinit, duke paralajmëruar se vendet që bashkëpunojnë njëkohësisht me Kinën në projekte strategjike të inteligjencës artificiale mund të mbeten jashtë disa prej nismave të udhëhequra nga SHBA-ja.
Sipas Reuters, në një draft-letër të përgatitur nga Departamenti amerikan i Shtetit theksohet se pjesëmarrja në nismën amerikane Pax Silica nuk është thjesht një angazhim formal, por shoqërohet me detyrime konkrete.
Në dokument thuhet se vendet pjesëmarrëse nuk mund ta kombinojnë këtë angazhim me iniciativa të tjera që kanë objektiva të kundërta.
SHBA dhe Kina, përplasje edhe për çipat
Gara për inteligjencën artificiale është e lidhur ngushtë me kontrollin e teknologjive më të avancuara të gjysmëpërçuesve.
Shtetet e Bashkuara kanë vendosur kufizime ndaj industrisë kineze të çipave, duke kufizuar aksesin e Pekinit në procesorët më të avancuar të NVIDIA-s, si dhe në pajisjet e prodhimit të çipave të kompanisë holandeze ASML.
Kina është kundërpërgjigjur duke kufizuar eksportet e disa mineraleve strategjike që përdoren në prodhimin e gjysmëpërçuesve dhe në industri të tjera të teknologjisë së lartë.
Kjo përplasje ka krijuar një zinxhir të ri presioni ekonomik dhe teknologjik, ku çipat, mineralet kritike dhe inteligjenca artificiale janë shndërruar në elemente të sigurisë kombëtare.
Pax Silica kundër nismave të Pekinit
Në përpjekje për të reduktuar varësinë nga Kina, Washingtoni ka promovuar Pax Silica, një nismë që synon forcimin e bashkëpunimit mes vendeve partnere në sektorët strategjikë të teknologjisë dhe zinxhirëve të furnizimit.
Nga ana tjetër, Pekini ka promovuar një qasje të vetën përmes Organizatës Botërore për Bashkëpunim në Inteligjencën Artificiale, duke mbështetur zhvillimin dhe përdorimin e modeleve kineze të AI-së, përfshirë modelet me kod të hapur.
Edhe pse drafti amerikan nuk e përmend drejtpërdrejt Kinën, ajo konsiderohet rivali kryesor i SHBA-së në këtë garë.
Kina po përpiqet të mbyllë hendekun teknologjik
Kompanitë kineze të inteligjencës artificiale kanë bërë përparime të shpejta gjatë viteve të fundit. Kompani si Moonshot AI kanë prezantuar modele që, sipas raportimeve, synojnë të konkurrojnë me sistemet e zhvilluara nga kompanitë amerikane, përfshirë OpenAI dhe Anthropic.
Kjo ka bërë që gara për AI të mos shihet më vetëm si një konkurrencë mes kompanive teknologjike, por si një betejë strategjike për avantazhin ekonomik, ushtarak dhe teknologjik të dekadave të ardhshme.
Një “Luftë e Ftohtë” e re teknologjike?
Përplasja SHBA-Kinë po merr gjithnjë e më shumë karakterin e një “Lufte të Ftohtë teknologjike”. Në qendër të saj janë inteligjenca artificiale, çipat e avancuar, qendrat e të dhënave, mineralet kritike dhe kontrolli i zinxhirëve globalë të furnizimit.
Për aleatët e Washingtonit, kjo mund të krijojë një dilemë gjithnjë e më të vështirë: të ruajnë marrëdhëniet ekonomike me Kinën apo të afrohen më shumë me bllokun teknologjik të udhëhequr nga SHBA-ja.
Nëse politika amerikane e “zgjedhjes së anës” forcohet, konkurrenca për inteligjencën artificiale mund të shndërrohet në një prej faktorëve kryesorë që do të përcaktojë aleancat ekonomike dhe strategjike globale në vitet e ardhshme.
