India, Turqia, Egjipti dhe Shtetet e Bashkuara kanë paraqitur propozime të reja për armëpushime të kufizuara mes Rusisë dhe Ukrainës, në një përpjekje për të mbrojtur infrastrukturën energjetike, portet dhe transportin detar në Detin e Zi.
Propozimet vijnë në një kohë kur lufta Rusi–Ukrainë ka hyrë në vitin e pestë dhe sulmet ndaj infrastrukturës energjetike dhe portuale po rrisin shqetësimet për furnizimet globale me ushqime dhe energji.
Ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, ka bërë të ditur se Kievi ka marrë oferta për ndërmjetësim nga të katër vendet, duke e cilësuar propozimin e Indisë si më gjithëpërfshirësin.
Megjithatë, asnjë nga këto iniciativa nuk synon aktualisht përfundimin e luftës, por një armëpushim në fusha të caktuara.
Çfarë propozon India?
India nuk e ka bërë publik zyrtarisht planin e saj, por sipas raportimeve të mediave indiane, propozimi përfshin tri fusha kryesore:
- ndalimin e sulmeve ndaj objekteve të energjisë dhe porteve;
- garantimin e vazhdimit të transportit të drithërave dhe energjisë përmes porteve të Detit të Zi;
- mbrojtjen e anijeve tregtare dhe ekuipazheve të tyre.
Ky propozim është veçanërisht i rëndësishëm për Indinë për shkak të incidenteve ku janë përfshirë dhe dëmtuar marinarë indianë në Detin e Zi.
Sipas palës ukrainase, propozimi indian përfshin elemente edhe nga iniciativat e Turqisë, Egjiptit dhe SHBA-së.
India ka sinjalizuar gjithashtu se dëshiron të luajë një rol më aktiv në përpjekjet diplomatike për zgjidhjen e konfliktit.
Turqia kërkon rikthimin e transportit në Detin e Zi
Turqia ka përvojë në ndërmjetësimin mes Rusisë dhe Ukrainës.
Në vitin 2022, së bashku me Kombet e Bashkuara, Ankaraja ndërmjetësoi Marrëveshjen e Drithërave të Detit të Zi, e cila mundësoi eksportin e grurit ukrainas përmes porteve të Detit të Zi.
Marrëveshja u braktis nga Rusia në vitin 2023.
Tani Turqia po mbështet përpjekjet për rikthimin e sigurisë së transportit detar dhe lëvizjes së drithërave në Detin e Zi. Bisedime të reja për këtë çështje pritet të zhvillohen gjatë muajit tetor.
Pse është e interesuar Egjipti?
Edhe Egjipti ka interes të drejtpërdrejtë në këtë çështje.
Vendi mbështetet në furnizimet me drithëra nga Ukraina dhe çdo ndërprerje e eksporteve përmes Detit të Zi mund të ndikojë në sigurinë ushqimore dhe çmimet.
Për këtë arsye, propozimi egjiptian duket se fokusohet kryesisht në mbrojtjen e transportit të drithërave dhe anijeve tregtare.
Detaje të plota për planin e Kajros ende nuk janë bërë publike.
Çfarë propozojnë Shtetet e Bashkuara?
Propozimi amerikan përfshin tri hapa:
- ndalimin e ndërsjellë të sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike;
- rikthimin e një korridori për transportin e drithërave në Detin e Zi;
- zhvillimin e një takimi trepalësh SHBA–Ukrainë–Rusi.
Administrata amerikane ka tentuar të organizojë një takim të drejtpërdrejtë mes palëve, por ai është shtyrë.
Uashingtoni po kërkon që bisedimet të rifillojnë dhe ka shqyrtuar mundësinë që takimi të zhvillohet në Abu Dhabi.
Çfarë thotë Ukraina?
Kievi ka sinjalizuar se është i gatshëm të pranojë një armëpushim të kufizuar në sektorin energjetik dhe në transportin detar.
Ministri i Jashtëm ukrainas, Andrii Sybiha, ka thënë se këto dy fusha duhet të trajtohen si pjesë e një pakete të përbashkët.
Presidenti Volodymyr Zelenskyy gjithashtu ka shprehur mbështetje për takimin e propozuar nga SHBA-ja, por ka theksuar se për një marrëveshje duhet të angazhohet edhe Rusia.
Kievi ka deklaruar ndërkohë se është i hapur edhe për një armëpushim më të gjerë përgjatë vijave aktuale të frontit.
Si po reagon Rusia?
Moska ka dhënë sinjale të kujdesshme pozitive ndaj përpjekjeve të Indisë, por deri tani nuk është zotuar për ndonjë marrëveshje konkrete.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, ka thënë se Rusia i mirëpret përpjekjet e Indisë për paqe.
Edhe presidenti Vladimir Putin ka vlerësuar rolin e kryeministrit indian Narendra Modi, duke thënë se ai ka ide që mund të kontribuojnë në gjetjen e zgjidhjeve të pranueshme.
Megjithatë, sipas burimeve të cituara nga mediat ukrainase, Rusia mund ta ketë kundërshtuar propozimin indian. Ky informacion nuk është konfirmuar zyrtarisht nga Moska.
Pse po përfshihen gjithnjë e më shumë vende?
Lufta nuk po ndikon vetëm te Rusia dhe Ukraina.
Sulmet ndaj porteve, anijeve dhe infrastrukturës energjetike kanë pasoja në tregjet ndërkombëtare të drithërave, naftës dhe transportit detar.
Rusia dhe Ukraina janë ndër furnizuesit kryesorë të grurit në tregjet botërore. Çdo ndërprerje e eksporteve mund të ndikojë në çmimet dhe sigurinë ushqimore në vende të tjera, veçanërisht në Afrikë, Azi dhe Lindjen e Mesme.
Në të njëjtën kohë, sulmet ndaj infrastrukturës energjetike ruse dhe ukrainase po ndikojnë në tregjet e karburanteve.
Për këtë arsye, vende si India, Turqia dhe Egjipti kanë interes të drejtpërdrejtë që të paktën disa prej rrugëve tregtare të mbeten të hapura dhe të sigurta.
A mund të ketë sukses iniciativa?
Sfida kryesore mbetet mungesa e besimit mes Moskës dhe Kievit.
Përpjekjet e mëparshme për armëpushim kanë dështuar, ndërsa të dyja palët vazhdojnë të kenë kërkesa shumë të ndryshme për një marrëveshje përfundimtare.
Rusia kërkon, ndër të tjera, lëshime territoriale dhe ushtarake nga Ukraina, si dhe lehtësim të sanksioneve. Ukraina, në anën tjetër, kërkon garanci të forta për sigurinë dhe nuk pranon të heqë dorë nga territoret e saj.
Për këtë arsye, propozimet e reja mund të kenë më shumë mundësi për sukses nëse fokusohen fillimisht në çështje konkrete dhe të kufizuara, si mbrojtja e infrastrukturës energjetike, siguria e anijeve dhe transporti i drithërave.
Megjithatë, një armëpushim i tillë do të ishte vetëm një hap i parë dhe jo domosdoshmërisht rruga drejt përfundimit të luftës.
Në fund, suksesi i çdo nisme do të varet nga një faktor kryesor: nëse Moska dhe Kievi janë të gatshëm të respektojnë një marrëveshje të përbashkët dhe të ndalojnë përkohësisht sulmet në sektorët për të cilët negociohet. Burimi: aljazeera.com
