Diplomatja e lartë e Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, ka deklaruar se Brukselit i nevojiten muajt e ardhshëm për të shqyrtuar mënyrën se si do t’u përgjigjet sanksioneve të Shteteve të Bashkuara kundër Gjykatës Ndërkombëtare Penale (GJPN), pavarësisht kërkesave të eurodeputetëve për veprim të menjëhershëm.
Gjatë një seance plenare në Parlamentin Evropian në Strasburg, të martën, më 20 tetor, Kallas tha se BE-ja duhet t’i mbajë të gjitha opsionet e hapura, por paralajmëroi se çdo kundërmasë duhet të përgatitet me kujdes, duke marrë parasysh pasojat juridike dhe politike.
“Ne duhet t’i mbajmë të gjitha opsionet në tryezë. Nëse e përdorim statutin bllokues, kemi një shans dhe duhet ta bëjmë mirë. Prandaj, duhet të jetë i përgatitur mirë”, deklaroi Kallas.
Sipas raportimit të Politico, afro 60 eurodeputetë nga grupe të ndryshme politike i kanë kërkuar Komisionit Evropian të ndërhyjë shpejt pas vendimit të administratës amerikane për vendosjen e sanksioneve të gjera ndaj gjykatës me seli në Hagë.
Statuti bllokues, instrumenti që mund të përdorë Brukseli
Eurodeputetët kërkojnë aktivizimin e të ashtuquajturit statut bllokues, një instrument ligjor i Bashkimit Evropian që synon të mbrojë operatorët evropianë nga zbatimi i disa sanksioneve të huaja që BE-ja nuk i njeh.
Nëse aktivizohet për masat amerikane kundër GJPN-së, ky mekanizëm mund t’u ndalojë kompanive të BE-së zbatimin e sanksioneve përkatëse amerikane, sipas kushteve dhe fushës së zbatimit të përcaktuar nga legjislacioni evropian.
Megjithatë, Kallas tha se Komisioni Evropian do të përdorë kohën në dispozicion për të analizuar plotësisht implikimet ligjore, për të zhvilluar dialogun me palët e përfshira dhe për të shqyrtuar zgjidhjet e mundshme.
Sanksionet amerikane, sipas raportimit, parashikohet të hyjnë në zbatim pas një periudhe prej 180 ditësh, të llogaritur nga 9 tetori. Kjo periudhë mund t’u japë institucioneve evropiane hapësirë për negociata, por njëkohësisht ka shtuar presionin politik për një përgjigje të qartë.
Ministri irlandez i Çështjeve Evropiane, Thomas Byrne, i cili përfaqëson presidencën irlandeze të Këshillit të BE-së, tha se kjo vonesë duhet shfrytëzuar për dialog, pa përjashtuar marrjen e masave të nevojshme.
SHBA-ja ka vendosur sanksione ndaj zyrtarëve të gjykatës
Administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka ndërmarrë masa kundër nëntë gjyqtarëve dhe kryeprokurorit të Gjykatës Ndërkombëtare Penale, duke kufizuar qasjen e tyre në shërbimet e ofruesve amerikanë, përfshirë shërbimet bankare.
Uashingtoni ka shtuar gjithashtu presionin ndaj vendeve të ndryshme për t’u distancuar nga gjykata dhe nga statuti i saj themelues.
Kallas paralajmëroi se përpjekjet për dobësimin e GJPN-së rrezikojnë të dëmtojnë sistemin ndërkombëtar të drejtësisë. Ajo përmendi vendimet e Nigerit, Malit, Burkina Fasos, Çadit dhe Venezuelës për të refuzuar ose për t’u tërhequr nga juridiksioni i gjykatës.
“GJPN-ja është nën sulm pikërisht në momentin kur kemi më shumë nevojë për të”, deklaroi Kallas, duke iu referuar, ndër të tjera, hetimeve për krimet e luftës të lidhura me agresionin rus në Ukrainë.
Ajo theksoi se Bashkimi Evropian do të vazhdojë të bashkëpunojë me partnerët ndërkombëtarë për të forcuar institucionin dhe për të mbrojtur funksionimin e tij.
Brukseli paralajmëron pasoja për marrëdhëniet me BE-në
Kallas u dërgoi gjithashtu një mesazh vendeve që mund të përballen me presionin amerikan për t’u larguar nga Gjykata Ndërkombëtare Penale.
Sipas saj, vendime të tilla mund të kenë pasoja për marrëdhëniet e tyre me Bashkimin Evropian, i cili e konsideron gjykatën një element të rëndësishëm të sistemit ndërkombëtar të përgjegjësisë penale.
“Bashkimi Evropian ka mjete praktike për të bërë më shumë”, tha Kallas, duke njoftuar se do të vizitojë Hagën gjatë kësaj jave.
Përplasja rreth sanksioneve amerikane e vendos BE-në përballë një sfide diplomatike dhe juridike: të mbrojë pavarësinë e Gjykatës Ndërkombëtare Penale dhe kompanitë evropiane, pa përjashtuar dialogun me Uashingtonin. Për momentin, Komisioni Evropian nuk ka konfirmuar aktivizimin e statutit bllokues, ndërsa debati për mënyrën dhe kohën e reagimit të përbashkët evropian vazhdon.