Mbretëria e Bashkuar i është bashkuar planit të Bashkimit Evropian për një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, e cila synon të sigurojë mbështetje financiare dhe ushtarake për Kievin gjatë dy viteve të ardhshme.
Vendimi u bë publik të hënën, gjatë takimit në Paris të të ashtuquajturit “Koalicioni i Vullnetit”, grupit të vendeve që mbështesin Ukrainën në luftën kundër Rusisë.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përshëndeti përfshirjen e Londrës, duke deklaruar se vendet aleate po bashkohen për të mbështetur rezistencën e Ukrainës.
“Së bashku, ne po mbështesim rezistencën e guximshme të Ukrainës”, shkroi von der Leyen.
Sipas marrëveshjes, Ukraina do të mund të përdorë fondet e kësaj kredie për blerjen e armëve dhe municioneve nga kompani britanike të industrisë së mbrojtjes, përfshirë BAE Systems, QinetiQ dhe Babcock International.
Në këmbim, Mbretëria e Bashkuar do të mbulojë një pjesë të kostove të interesit të kredisë, në varësi të përfitimeve që kompanitë britanike do të kenë nga kontratat e lidhura me këtë program.
“Mbretëria e Bashkuar do të ofrojë një kontribut të drejtë dhe proporcional për kostot që lidhen me huamarrjen, në përputhje me vlerën e kontratave të dhëna kompanive britanike”, thuhet në deklaratën e përbashkët.
Si do të shpërndahet kredia?
Bashkimi Evropian planifikon që gjatë vitit 2026 të transferojë rreth 45 miliardë euro në Ukrainë:
- 16.7 miliardë euro për mbështetje financiare;
- 28.3 miliardë euro për mbështetje ushtarake.
Pjesa tjetër prej 45 miliardë eurosh pritet të shpërndahet gjatë vitit 2027 dhe të mbulojë një pjesë të konsiderueshme të nevojave financiare të Ukrainës.
Ndihma do të jetë e lidhur me zbatimin e reformave nga autoritetet ukrainase, ndërsa çështjet që lidhen me luftën kundër korrupsionit mund të ndikojnë në vazhdimin e pagesave.
Debati për armët dhe prodhimin evropian
Një pjesë e mbështetjes ushtarake lidhet me kushtin “Made in Europe”, me synimin që fondet të shkojnë kryesisht te prodhuesit evropianë të industrisë së mbrojtjes.
Megjithatë, disa vende evropiane kanë kërkuar fleksibilitet më të madh, duke argumentuar se nevojat urgjente të Ukrainës kërkojnë blerje edhe nga jashtë Evropës.
Kjo kërkesë është shtuar veçanërisht për sistemet amerikane të mbrojtjes ajrore Patriot, të cilat konsiderohen të rëndësishme për mbrojtjen e qyteteve ukrainase nga sulmet raketore ruse.
Gjermania, Holanda, Polonia, vendet baltike dhe vendet nordike i kanë kërkuar Komisionit Evropian që të lejojë përjashtime praktike nga kërkesa “Made in Europe”.
Kush do ta paguajë kredinë?
Sipas skemës së miratuar nga BE-ja, Ukraina do të duhet të fillojë shlyerjen e kredisë vetëm nëse Rusia pranon të paguajë dëmshpërblime lufte.
Moska e ka kundërshtuar kategorikisht këtë mundësi.
Komisioni Evropian ka deklaruar se ruan të drejtën për të përdorur rreth 210 miliardë euro në asete të ngrira të Bankës Qendrore Ruse për të mbuluar mungesën e mundshme të dëmshpërblimeve.
Marrëveshja e re shihet si një tjetër hap i rëndësishëm i aleatëve perëndimorë për të garantuar vazhdimin e mbështetjes për Ukrainën, ndërsa lufta me Rusinë vazhdon.