Komisioneri i Energjisë i Bashkimit Evropian, Dan Jørgensen, do të marrë pjesë në takimin ministror të energjisë të G20, që po zhvillohet këtë javë në Hjuston të Teksasit, në një kohë kur strategjia e Brukselit për energji të pastër po përplaset gjithnjë e më shumë me politikën e administratës së presidentit amerikan Donald Trump për rritjen e prodhimit të naftës dhe gazit.
Takimi, i organizuar nga administrata amerikane më 14-16 shtator nën sloganin “bollëk energjie”, pasqyron qasjen e Uashingtonit për zgjerimin e prodhimit të naftës dhe gazit, rritjen e furnizimit me energji elektrike dhe reduktimin e rregulloreve mjedisore që konsiderohen pengesë për investimet në sektorin energjetik.
Në anën tjetër, Bashkimi Evropian po përqendrohet te tranzicioni drejt energjisë së pastër, zgjerimi i burimeve të rinovueshme, elektrifikimi dhe ulja e varësisë nga importet e lëndëve djegëse fosile.
Prania e Rusisë dhe Venezuelës e komplikon takimin
Pjesëmarrja e zyrtarëve rusë në takim e bën situatën veçanërisht të ndërlikuar për BE-në, duke pasur parasysh luftën e Rusisë kundër Ukrainës dhe përpjekjet e Brukselit për t’i dhënë fund varësisë së mbetur nga lëndët djegëse fosile ruse.
Sipas Euronews, një zyrtar rus do të jetë pjesë e takimit, megjithëse Shtëpia e Bardhë nuk e ka identifikuar zyrtarisht atë. Përfaqësuesi mund të jetë ministri rus i Energjisë, Sergey Tsivilyov.
Një zyrtar i Komisionit Evropian, i cili foli në kushte anonimiteti, e cilësoi situatën si “shumë të pakëndshme”, por tha se komisioneri Jørgensen do ta përcjellë mesazhin e Bashkimit Evropian.
“Rusia është pjesë e G20 dhe presidenca aktuale ishte përgjegjëse” për pjesëmarrësit në këto takime, tha zyrtari.
Në takim do të jetë e pranishme edhe Venezuela, një tjetër prodhues i rëndësishëm i naftës. Pjesëmarrja e saj vjen në një kohë kur Uashingtoni po përpiqet të thellojë marrëdhëniet energjetike me Karakasin dhe të nxisë rimëkëmbjen e prodhimit venezuelian të naftës.
SHBA kërkon “bollëk energjie”
Administrata Trump po përdor presidencën e saj në G20 për të promovuar një model energjetik të bazuar në rritjen e prodhimit dhe furnizimit.
Sekretari i Brendshëm i SHBA-së, Doug Burgum, i cili po merr pjesë në takimin në Hjuston, ka kritikuar takimet e mëparshme ministrore të G20 për energjinë, duke i përshkruar ato si të fokusuara te “ekstremizmi klimatik” dhe kufizimi i prodhimit të energjisë.
“Nëse doni të flisni për përballueshmërinë, kjo është në fakt një konferencë ku po flasim për rritjen e furnizimit dhe rritjen e sigurisë”, u tha Burgum gazetarëve.
Sipas faqes zyrtare të G20, qëllimi është që ekonomitë kryesore të përafrohen rreth parimeve si çrregullimi i tregut, reforma e procedurave të lejeve dhe rritja e prodhimit, me synim forcimin e sigurisë energjetike globale.
Brukseli përballë një dileme
Strategjia e BE-së është e përqendruar në uljen e varësisë nga lëndët djegëse fosile të importuara përmes elektrifikimit, zgjerimit të energjive të rinovueshme, përmirësimit të rrjeteve energjetike dhe rritjes së efikasitetit.
Komisioneri Jørgensen e ka paraqitur vazhdimisht pavarësinë energjetike si një çështje strategjike dhe sigurie për Evropën.
Për Uashingtonin, siguria energjetike lidhet me prodhimin e bollshëm vendas, veçanërisht të naftës, gazit dhe energjisë elektrike. Ndërsa Brukseli argumenton se varësia nga tregjet globale të paqëndrueshme të karburanteve fosile përbën një dobësi strategjike.
Ligjvënësi evropian Virgil-Daniel Popescu i ka bërë thirrje Jørgensen që të mos e kthejë takimin në një përplasje me Uashingtonin.
“Linja e dobishme është e përbashkët: më shumë energji, më shumë siguri, më shumë prodhim në vend. Energjia bërthamore dhe ajo e rinovueshme i përkasin njëra-tjetrës. Gazi që zëvendëson një import të rrezikshëm është një projekt sigurie, jo një luftë kundër tranzicionit”, tha Popescu për Euronews.
Çmimet e energjisë rrisin presionin mbi Evropën
Përplasja mes dy qasjeve vjen në një moment të vështirë për konsumatorët dhe industrinë evropiane.
Çmimet e gazit në Evropë u rritën në rreth 75 euro për megavat-orë më 9 shtator dhe më tej mbi 83 euro më 14 shtator, krahasuar me rreth 31 euro për megavat-orë para luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit.
Rritja e çmimeve ka nxitur shqetësime për inflacionin, ndërsa Banka Qendrore Evropiane ka paralajmëruar për ndikimin e çmimeve të gazit në ekonomi.
Edhe nafta bruto Brent është rritur mbi 100 dollarë për fuçi, mes përshkallëzimit të tensioneve në Lindjen e Mesme, duke rritur mundësinë e shtrenjtimit të mëtejshëm të karburanteve për konsumatorët.
Kjo e vendos BE-në përballë një dileme: tranzicioni drejt energjisë së pastër shihet si zgjidhje afatgjatë për pavarësinë energjetike, por nuk ofron një zgjidhje të menjëhershme për çmimet e larta të energjisë.
Debate të forta edhe brenda BE-së
Përplasja për politikën energjetike nuk zhvillohet vetëm mes Brukselit dhe Uashingtonit. Edhe brenda BE-së ka zëra që kërkojnë një qasje më të orientuar drejt rritjes së prodhimit vendas.
Ligjvënësi evropian Roman Haider e ka cilësuar politikën evropiane të energjisë si një “dështim”, duke e lidhur atë me dobësimin e konkurrueshmërisë industriale.
“Qasja amerikane për ta bërë energjinë sa më të lirë dhe të besueshme të jetë e mundur është në rend të ditës. Pikërisht kjo duhet të jetë detyra qendrore e Komisionerit”, tha Haider për Euronews.
Takimi i G20 në Hjuston pritet kështu të jetë më shumë se një diskutim mbi furnizimin dhe çmimet e energjisë. Prania e Rusisë dhe Venezuelës, përplasja mes qasjeve amerikane dhe evropiane dhe rritja e çmimeve të naftës e gazit e kanë kthyer takimin në një tjetër arenë të debatit mbi sigurinë energjetike dhe interesat gjeopolitike.
