Trofeu i Kupës së Botës është një nga objektet më të njohura dhe më të lakmuara në botën e sportit. Pas shkëlqimit të arit dhe emocioneve të miliona tifozëve, fshihet një histori arti, simbolike dhe mjeshtërie italiane.
Krijuesi i tij ishte skulptori italian Silvio Gazzaniga, i cili projektoi trofeun në studion e tij në lagjen historike Brera të Milanos, pasi FIFA shpalli një konkurs ndërkombëtar për krijimin e një çmimi të ri.
Kjo ndodhi pasi Brazili fitoi për herë të tretë Kupën e Botës në vitin 1970 dhe, sipas rregullave të atëhershme, mori në pronësi të përhershme trofeun origjinal Jules Rimet.
Një ide që bashkoi atletin, tifozin dhe fitoren
Gazzaniga nuk donte të krijonte vetëm një kupë, por një simbol që të tregonte historinë e përpjekjes njerëzore.
Dizajni final paraqet dy figura njerëzore që ngrihen në një formë spirale drejt një globi në majë, duke simbolizuar:
- forcën dhe përpjekjen e atletit;
- gëzimin dhe emocionin e tifozëve;
- momentin e triumfit dhe fitores.
Sipas djalit të tij, Giorgio Gazzaniga, babai i tij realizoi shumë skica përpara se të arrinte te koncepti përfundimtar.
“Në krye vendosi botën, ndërsa forma spirale ngjan me një strukturë ADN-je që ngrihet lart”, ka treguar ai.
Për skulptorin italian, trupi i atletit duhej të pasqyronte lodhjen dhe sakrificën, ndërsa krahët e figurave simbolizonin triumfin dhe gëzimin e fitores.
Një konkurs me mbi 50 propozime
Më shumë se 50 modele u paraqitën në konkursin e FIFA-s, por modeli i Gazzanigës ishte i veçantë sepse ai dorëzoi një prototip të plotë tredimensional.
Kjo i mundësoi jurisë të shihte jo vetëm formën estetike, por edhe mesazhin që përcillte vepra.
Gazzaniga, i cili punonte për kompaninë italiane G.D.E. Bertoni, ishte gjithashtu autor i disa trofeve të tjerë prestigjiozë, përfshirë trofeun e Kupës UEFA dhe Superkupën e Evropës.
Historia e trofeut Jules Rimet
Para trofeut aktual, Kupa e Botës përdorte trofeun Jules Rimet, i cili u prezantua në turneun e parë botëror në vitin 1930.
Ai paraqiste perëndeshën greke të fitores, Nike, dhe mbante emrin e Jules Rimet, një prej themeluesve të Kupës së Botës.
Ky trofe pati një histori dramatike:
- Në vitin 1966, ai u vodh gjatë një ekspozite në Angli, por u gjet më vonë nga një qen i quajtur Pickles, pranë një gardhi në jug të Londrës.
- Në vitin 1983, pasi Brazili e kishte marrë përgjithmonë trofeun, ai u vodh nga selia e Federatës Braziliane të Futbollit dhe nuk u gjet më. Besohet se është shkrirë.
Përmasat dhe materiali i trofeut aktual
Trofeu i krijuar nga Gazzaniga:
- është rreth 36 centimetra i lartë;
- peshon afërsisht 6.1 kilogramë;
- është i punuar me ar 18-karatësh;
- ka në bazë dy unaza prej malakiti të gjelbër, që simbolizojnë fushat e futbollit.
Trofeu origjinal nuk i mbetet ekipit fitues. Pas ceremonisë së finales, ai rikthehet në selinë e FIFA-s në Zvicër, ndërsa kampioni merr një kopje të veshur me ar.
Ndryshe nga epoka e Jules Rimet, sot asnjë kombëtare nuk mund ta fitojë përgjithmonë trofeun origjinal.
Një ikonë që vazhdon të shkruajë histori
Trofeu i Gazzanigës është përdorur që nga Kupa e Botës 1974 dhe është bërë pjesë e identitetit të futbollit botëror.
Për familjen e skulptorit, momenti më emocionues ishte finalja e vitit 1974 në Mynih, kur Gjermania Perëndimore mposhti Holandën dhe ngriti për herë të parë trofeun e ri.
“Aty një objekt u shndërrua në një ikonë”, kujton Giorgio Gazzaniga.
Më shumë se pesë dekada më vonë, krijimi i një skulptori italian vazhdon të përfaqësojë ëndrrën më të madhe të çdo futbollisti: të ngresh lart Kupën e Botës.