Një studim i ri shkencor ka zbuluar se rrotullimi i Tokës po ngadalësohet gradualisht, duke bërë që gjatësia e ditës të rritet me kalimin e kohës. Edhe pse ndryshimi është i padukshëm për njerëzit në jetën e përditshme, shkencëtarët paralajmërojnë se ai mund të ketë ndikim në teknologjitë moderne që varen nga matje tepër të sakta të kohës.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore Journal of Geophysical Research: Solid Earth, tregon se gjatë dy dekadave të fundit gjatësia e ditës është rritur mesatarisht me rreth 1.33 milisekonda për shekull.
Shkrirja e akullnajave po ndryshon ritmin e Tokës
Sipas studiuesve, një nga faktorët kryesorë të këtij fenomeni është shkrirja e përshpejtuar e akullnajave në Arktik, Groenlandë dhe Antarktidë si pasojë e ngrohjes globale.
Kur akulli shkrihet, masa e ujit zhvendoset nga rajonet polare drejt oqeaneve, duke ndryshuar shpërndarjen e masës së Tokës. Kjo ndikon drejtpërdrejt në shpejtësinë e rrotullimit të planetit.
Për ta shpjeguar më thjesht, shkencëtarët e krahasojnë procesin me një patinatore artistike: kur ajo mban krahët pranë trupit rrotullohet më shpejt, ndërsa kur i shtrin ato larg qendrës së gravitetit, lëvizja ngadalësohet.
“Dita nuk ka gjithmonë të njëjtën gjatësi”
Bashkautori i studimit, Benedikt Soja, shpjegon se perceptimi ynë për një ditë fikse 24-orëshe nuk përputhet plotësisht me realitetin fizik.
“Nëse masa ndodhet më larg boshtit të rrotullimit, atëherë rrotullimi ngadalësohet. Ne mendojmë se dita ka gjithmonë të njëjtën gjatësi, por matjet e sakta tregojnë se nuk është kështu”, ka deklaruar Soja.
Fenomeni më i fortë në miliona vite
Studiuesit theksojnë se ndryshimi nuk do të ndikojë ndjeshëm në kohëzgjatjen e ditës gjatë jetës së brezave aktualë, pasi nevojiten miliona vite që efektet të bëhen të dukshme për njerëzit.
Megjithatë, sipas analizave të tyre, ritmi aktual i ngadalësimit konsiderohet më i larti i regjistruar në rreth 3.6 milionë vitet e fundit.
Për të arritur në këtë përfundim, shkencëtarët analizuan përbërjen kimike të fosileve të organizmave detarë të lashtë, duke rindërtuar ndryshimet e nivelit të detit dhe gjatësinë e ditëve në periudha të ndryshme gjeologjike.
Pasoja për GPS-in dhe satelitët
Edhe pse bëhet fjalë vetëm për milisekonda, ndryshimet në rrotullimin e Tokës mund të kenë pasoja konkrete për sistemet teknologjike moderne.
Sisteme si:
- GPS-i;
- aplikacionet e navigimit;
- komunikimet satelitore;
- rrjetet globale të telekomunikacionit;
varen nga sinkronizimi jashtëzakonisht i saktë i kohës dhe pozicionit të Tokës në hapësirë.
Shkencëtarët paralajmërojnë se ndryshimet klimatike mund ta përshpejtojnë këtë proces në dekadat e ardhshme, duke e bërë gjithnjë e më të rëndësishme përshtatjen e sistemeve teknologjike me ndryshimet e planetit.
“Ne mund ta ngadalësojmë këtë prirje, por aktualisht nuk mund ta përmbysim”, ka theksuar Soja.
Sipas ekspertëve, fenomeni është një tjetër tregues se ndryshimet klimatike nuk ndikojnë vetëm në temperaturat globale dhe nivelin e deteve, por edhe në procese themelore fizike që përcaktojnë mënyrën se si funksionon vetë planeti Tokë.
