Nivelet historikisht të ulëta të Danubit po rëndojnë prodhimin e energjisë elektrike, transportin dhe industrinë në disa vende të Evropës Qendrore dhe Juglindore. Hungaria dhe Rumania janë ndër vendet më të prekura.
Thatësira historike, vala e rekordeve të të nxehtit dhe rënia e niveleve të Danubit po shkaktojnë pasoja të rënda në Evropën Qendrore dhe Juglindore, duke goditur bujqësinë, transportin, industrinë dhe prodhimin e energjisë elektrike.
Muajt e fundit janë karakterizuar nga mungesa e reshjeve dhe temperatura jashtëzakonisht të larta. Në shumë zona, lumenjtë kanë arritur nivele minimale, ndërsa tokat bujqësore janë tharë. Ekspertët presin rendimente dukshëm më të ulëta, veçanërisht për misrin dhe lulediellin.
Por shqetësimi më i madh lidhet me sektorin energjetik.
Niveli historikisht i ulët i Danubit po kufizon funksionimin e disa centraleve elektrike dhe po vështirëson transportin e lëndëve të para përgjatë një prej arterieve më të rëndësishme ujore të Evropës.
Hungaria, në vështirësi të mëdha energjetike
Hungaria është ndër vendet më të goditura nga kombinimi i thatësirës dhe temperaturave ekstreme.
Më 5 gusht, Budapesti regjistroi temperaturë prej 43 gradë Celsius, ndërsa në pjesë të tjera të vendit temperaturat kaluan 40 gradë.
Nivelet shumë të ulëta të Danubit kanë prekur drejtpërdrejt centralin bërthamor Paks, i cili ndodhet në jug të Budapestit. Për shkak të mungesës së ujit të mjaftueshëm për ftohje dhe temperaturës së lartë të lumit, centrali po funksionon vetëm me rreth 12 për qind të kapacitetit.
Nëse niveli i Danubit vazhdon të bjerë, centrali mund të përballet me një mbyllje të plotë.
Situata është veçanërisht shqetësuese për Hungarinë pasi Paks prodhon rreth gjysmën e energjisë elektrike të vendit dhe mbulon afërsisht një të tretën e konsumit të përgjithshëm.
Për shkak të mungesës së kapaciteteve alternative të mjaftueshme, Hungaria mund të detyrohet të importojë energji elektrike me kosto të lartë.
Qeveria u ka bërë thirrje konsumatorëve të mëdhenj që të reduktojnë konsumin. Kompani të mëdha, përfshirë Audi Győr dhe grupin petrokimik MOL, kanë ulur prodhimin.
Rumania, presion mbi centralin bërthamor
Edhe Rumania po përballet me pasoja serioze.
Centrali bërthamor Cernavodă, i cili ndodhet pranë Danubit dhe prodhon rreth një të pestën e energjisë elektrike të vendit, është prekur nga niveli i ulët i ujit.
Njëra prej dy njësive të centralit, me kapacitet prej 700 megavatësh, është detyruar të ndalojë përkohësisht funksionimin.
Autoritetet rumune kanë ndërmarrë masa të jashtëzakonshme për të rritur rrjedhën e ujit drejt centralit, duke ndërhyrë edhe në shtratin e lumit.
Thatësira ka prekur gjithashtu industrinë. Kompani të mëdha, përfshirë Dacia dhe Ford Romania, kanë reduktuar prodhimin, ndërsa qeveria ka paralajmëruar se mund të urdhërojë mbylljen e përkohshme të disa fabrikave nëse situata përkeqësohet.
Serbia përballet me rënie të prodhimit
Pasojat e niveleve të ulëta të Danubit ndihen edhe në Serbi.
Rreth 65 për qind e energjisë elektrike të vendit prodhohet nga qymyri, ndërsa rreth 25 për qind nga hidrocentralet.
Hidrocentralet e Gjerdapit po prodhojnë më pak energji për shkak të niveleve të ulëta të ujit. Në të njëjtën kohë, edhe termocentralet Kostolac A dhe B, të cilat përdorin ujin e Danubit për ftohje, janë detyruar të reduktojnë prodhimin.
Danubi është gjithashtu një korridor i rëndësishëm për transportin e qymyrit dhe produkteve të tjera. Nivelet e ulëta të ujit kanë bërë që anijet të mos mund të transportojnë ngarkesat e tyre të zakonshme.
Megjithatë, deri tani situata në Serbi nuk ka arritur në pikën e ndërprerjeve të mëdha industriale.
Sllovakia dhe Austria më pak të ekspozuara
Sllovakia dhe Austria janë prekur gjithashtu nga thatësira, por sistemet e tyre energjetike janë më pak të varura nga kushtet e menjëhershme të lumenjve.
Në Sllovaki, pjesa më e madhe e energjisë elektrike prodhohet nga centralet bërthamore. Bohunice dhe Mochovce përdorin sisteme ftohjeje me kulla, duke i bërë më pak të varura nga niveli i lumenjve.
Ndërkohë, hidrocentrali Gabčíkovo në Danub është prekur nga mungesa e ujit dhe aktualisht vetëm një pjesë e kapacitetit të tij është në përdorim.
Austria, e cila mbështetet fuqishëm te hidrocentralet, ka gjithashtu një avantazh të rëndësishëm: një pjesë e kapaciteteve të saj hidroenergjetike mund të përdoret si rezervë përmes sistemeve të magazinimit dhe hidrocentraleve të kthyeshme.
Bullgaria ende e shmang krizën
Bullgaria deri tani nuk është përballur me një krizë energjetike të krahasueshme me atë të Hungarisë dhe Rumanisë.
Centrali bërthamor Kozloduy, i cili prodhon një pjesë të konsiderueshme të energjisë elektrike të vendit, vazhdon të funksionojë me kapacitet të lartë.
Një tjetër avantazh i Bullgarisë është investimi në kapacitete të magazinimit të energjisë dhe në burime të rinovueshme.
Këto kapacitete i mundësojnë vendit të përballojë më lehtë luhatjet e prodhimit dhe kërkesës për energji, duke reduktuar nevojën për importe në periudhat e pikut.
Një paralajmërim për Evropën
Kriza e këtij viti tregon se ndryshimet klimatike dhe temperaturat ekstreme nuk janë më vetëm problem i bujqësisë apo i mjedisit.
Thatësira po shndërrohet në çështje të drejtpërdrejtë të sigurisë energjetike dhe ekonomike.
Varësia e centraleve nga lumenjtë për ftohje, prodhimi hidroenergjetik dhe transporti i lëndëve të para janë të gjitha të ekspozuara ndaj ndryshimeve të nivelit të ujit.
Nëse periudhat e gjata të thatësirës bëhen më të shpeshta, vendet evropiane do të duhet të investojnë jo vetëm në energji të reja, por edhe në sisteme më elastike të prodhimit, magazinimit dhe shpërndarjes së energjisë./DW
