Presidentja e European Commission, Ursula von der Leyen, paralajmëroi që në vitin 2023 për rreziqet që vinin nga varësia ekonomike e Europës ndaj Kinës. Tre vjet më vonë, shumë nga shqetësimet e saj po materializohen, ndërsa Bashkimi Evropian po përballet me presion në rritje për të mbrojtur industrinë dhe ekonominë e tij.
Në një fjalim që konsiderohet tashmë pikë kthese në politikën evropiane ndaj Pekinit, von der Leyen ngriti alarmin për subvencionet shtetërore kineze, konkurrencën e padrejtë, transferimin e detyruar të teknologjisë dhe kontrollin e lëndëve të para strategjike. Ajo promovoi konceptin e “heqjes së riskut” (de-risking), duke kërkuar uljen e varësisë së Europës nga ekonomia kineze.
Sot, shqetësimet e atëhershme janë kthyer në sfida konkrete. Importet me çmime të ulëta nga Kina po rrisin presionin mbi industrinë evropiane, ndërsa shumë sektorë po përballen me humbje të vendeve të punës dhe mbyllje fabrikash.
Frika nga deindustrializimi
Brukseli po shqyrton masa të reja për të mbrojtur prodhimin evropian, pasi frika nga deindustrializimi është bërë një nga temat kryesore ekonomike në kontinent.
“Ne duam dialog me Kinën, por ai duhet të japë rezultate. Ne duam konkurrencë, por ajo duhet të jetë e drejtë”, deklaroi së fundmi von der Leyen, duke theksuar se Bashkimi Evropian kërkon reciprocitet në qasjen ndaj tregut kinez.
Komisioni Evropian ka ndërmarrë disa hapa, përfshirë vendosjen e tarifave shtesë ndaj automjeteve elektrike kineze dhe kufizimet ndaj kompanive kineze të telekomunikacionit si Huawei dhe ZTE.
Megjithatë, përpjekjet për një strategji të përbashkët evropiane janë penguar shpesh nga mosmarrëveshjet mes shteteve anëtare.
Përçarjet brenda Bashkimit Evropian
Ndërsa disa vende, si France dhe Belgium, kanë mbështetur një qasje më të ashpër ndaj Pekinit, vende të tjera mbeten të kujdesshme për shkak të interesave të tyre ekonomike.
Veçanërisht në fokus janë Germany dhe Spain, të cilat kanë lidhje të forta tregtare dhe investuese me Kinën.
Sipas diplomatëve evropianë, frika nga hakmarrja ekonomike e Pekinit mbetet pengesa kryesore për një qasje më të unifikuar. Kina ka treguar tashmë gatishmërinë për të përdorur kufizimet tregtare dhe eksportet e lëndëve të para kritike si instrument presioni.
Pekini dhe “strategjia përça e sundo”
Brukseli është gjithashtu i shqetësuar se Kina po shfrytëzon dallimet mes vendeve anëtare për të dobësuar qëndrimin e përbashkët evropian. Votimi i ndarë mbi tarifat ndaj automjeteve elektrike kineze shihet si një shembull i qartë i kësaj strategjie.
Ekspertët vlerësojnë se analiza e von der Leyen për Kinën ka rezultuar e saktë, por theksojnë se sfida e vërtetë nuk është identifikimi i rreziqeve, por marrja e vendimeve politike për t’u përballur me to.
Ndërsa deficiti tregtar me Kinën vazhdon të thellohet dhe presioni mbi industrinë evropiane rritet, Bashkimi Evropian duket se po afrohet drejt një momenti vendimtar: të vazhdojë me kujdesin aktual ose të ndërmarrë masa më të forta për të reduktuar varësinë ekonomike nga Pekini.
Pyetja që mbetet është nëse shtetet anëtare janë të gatshme të paguajnë koston politike dhe ekonomike të një përballjeje më të drejtpërdrejtë me Kinën.
