Kryeministri britanik, Andy Burnham, ndodhet në Bruksel për samitin e dytë BE-Mbretëri e Bashkuar, në një përpjekje për të përmirësuar marrëdhëniet mes dy palëve më shumë se një dekadë pas referendumit të Brexit-it. Takimi pritet të sjellë disa marrëveshje për tregtinë, lëvizjen e të rinjve, energjinë dhe sigurinë, ndërsa Burnham ka lënë të hapur mundësinë e një afrimi edhe më të madh me Bashkimin Evropian.
Kjo është vizita e parë e Burnhamit në Bruksel që nga marrja e detyrës së kryeministrit në korrik. Qëndrimi i tij ndaj Brexit-it shënon një ndryshim të dukshëm në diskursin politik britanik. Ai ka deklaruar se largimi nga BE-ja nuk ka funksionuar, ka përmendur mundësinë e ribashkimit të Mbretërisë së Bashkuar me Unionin dhe ka premtuar një debat kombëtar për të ardhmen evropiane të vendit.
Në samit, Burnham pritet të takohet me presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidentin e Këshillit Evropian, António Costa.
Marrëveshjet që synojnë të zbusin pasojat e Brexit-it
Në tryezë janë disa marrëveshje që synojnë të lehtësojnë pasojat ekonomike dhe administrative të Brexit-it.
Ndër çështjet kryesore është një marrëveshje për reduktimin e dokumentacionit dhe kontrolleve kufitare për produktet ushqimore dhe bujqësore, si dhe rilidhja e sistemeve të tregtimit të emetimeve të karbonit mes BE-së dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Një tjetër propozim parasheh krijimin e një skeme të lëvizshmërisë së të rinjve, e cila do t’u mundësonte deri në 100 mijë të rinjve nga secila palë të jetojnë, punojnë dhe studiojnë në territorin e palës tjetër.
Bashkëpunimi më i ngushtë pritet të përfshijë edhe menaxhimin e migracionit, sigurinë, teknologjinë dhe energjinë.
Megjithatë, negociatat janë shoqëruar me mosmarrëveshje deri në momentet e fundit. Ambasadorët e vendeve anëtare të BE-së janë thirrur në një takim të posaçëm për të zgjidhur çështjet që rrezikonin të pengonin arritjen e marrëveshjeve.
Një nga pikat më të diskutueshme ishte kërkesa e Londrës që zyrtarët britanikë të kenë mundësi të marrin pjesë në konsultimet për hartimin e rregullave të BE-së, të cilat më pas do të duhej t’i zbatonte edhe Mbretëria e Bashkuar. Franca fillimisht kundërshtoi një trajtim të veçantë për Londrën, por një kompromis i mundshëm parashikon rol konsultativ për përfaqësuesit britanikë, pa të drejtë vote.
Mosmarrëveshje ka pasur edhe për tarifat universitare. Brukseli kërkon që studentët nga BE-ja të paguajnë të njëjtat tarifa si studentët britanikë, ndërsa Londra ka kundërshtuar këtë kërkesë. Kompromisi në diskutim përfshin tarifa të reduktuara, ndërsa hollësitë pritet të përcaktohen në muajt e ardhshëm.
Pa marrëveshje për programin “Made in Europe”
Një tjetër çështje e rëndësishme është kërkesa e Mbretërisë së Bashkuar për t’u përfshirë në programin e ardhshëm industrial të BE-së, të njohur si “Made in Europe”, i cili synon të mbrojë prodhuesit evropianë nga konkurrenca e jashtme.
Brukseli është i hapur ndaj bashkëpunimit, por kërkon që Londra të përafrojë politikat e saj tregtare me ato të BE-së, veçanërisht sa i përket importit të automjeteve elektrike nga Kina. Për këtë çështje nuk pritet të ketë marrëveshje përfundimtare në samitin e sotëm.
Burnham i konsideron marrëveshjet e mundshme si hapin e parë drejt një bashkëpunimi më ambicioz. Ai ka përmendur edhe mundësinë e rikthimit të Mbretërisë së Bashkuar në BE, por pa përcaktuar një afat apo një plan konkret.
Nga ana tjetër, Brukseli e mirëpret ndryshimin e tonit të Londrës, por mbetet i kujdesshëm. Pasojat e Brexit-it dhe mosmarrëveshjet e viteve të fundit bëjnë që vendet anëtare të kërkojnë garanci se afrimi i ri do të jetë i qëndrueshëm.
Për këtë arsye, samiti shihet më shumë si një përpjekje për të rindërtuar besimin dhe për të hapur një kapitull të ri bashkëpunimi, sesa si një hap i menjëhershëm drejt rikthimit të Britanisë në Bashkimin Evropian.
Ndërkohë, në Berlin është zhvilluar takimi i Koalicionit të Gatishmërisë, ku udhëheqësit evropianë kanë kundërshtuar çdo përpjekje për ndarjen e Evropës në sfera ndikimi, pas samitit mes Donald Trump, Vladimir Putin dhe Xi Jinping në Shenzhen.
Takimi trepalësh, i cilësuar si historik, prodhoi një deklaratë të përbashkët për bashkëpunim në çështjet e rreziqeve bërthamore, reformës së Kombeve të Bashkuara dhe furnizimeve me naftë. Megjithatë, luftërat në Ukrainë dhe Iran, dy prej çështjeve kryesore të diplomacisë ndërkombëtare, nuk u trajtuan në mënyrë konkrete.
Sipas analizës së Euronews, Donald Trump përfitoi nga mundësia për t’u rikthyer në qendër të diplomacisë ndërkombëtare, Vladimir Putin forcoi pretendimin e tij për statusin e Rusisë si fuqi e madhe, ndërsa Xi Jinping e shfrytëzoi rolin e nikoqirit për ta paraqitur Kinën si një aktor të domosdoshëm në diplomacinë globale.
Evropa nuk ishte pjesë e këtij takimi, gjë që riktheu shqetësimet për mundësinë e marrëveshjeve mes fuqive të mëdha pa përfshirjen e vendeve evropiane.
Kancelari gjerman, Friedrich Merz, paralajmëroi kundër një skenari të ngjashëm me Konferencën e Jaltës të vitit 1945, kur fuqitë aleate përcaktuan rendin e pasluftës dhe ndarjen e Evropës në sfera ndikimi.
“Një format i stilit të Jaltës nuk do të sjellë paqe. Në Jaltë, Evropa u nda. U copëtua. Dhe ne nuk do të lejojmë që diçka e tillë të ndodhë përsëri”, deklaroi Merz.
Për të rikujtuar pasojat e ndarjes së kontinentit, kancelari gjerman u dhuroi përfaqësuesve të më shumë se 40 delegacioneve copa të Murit të Berlinit.
Edhe presidenti francez, Emmanuel Macron, kundërshtoi krahasimet me Jaltën, duke theksuar se Evropa duhet ta përcaktojë vetë të ardhmen e saj. Ai i kërkoi NATO-s të rihapë diskutimin për anëtarësimin e Ukrainës, si përgjigje ndaj kërkesave të Rusisë për ndryshimin e arkitekturës së sigurisë evropiane.
Moska kundërshton bashkëpunimin ushtarak të Ukrainës me Evropën
Presidenti rus, Vladimir Putin, përsëriti kundërshtimin e tij ndaj bashkëpunimit ushtarak mes Ukrainës dhe vendeve evropiane.
Kjo deklaratë vjen pavarësisht sugjerimit të të dërguarit amerikan, Jared Kushner, se Rusia mund të pranonte garanci sigurie për Kievin, të ngjashme me ato që ofron NATO-ja.
Në vend të kësaj, Putin ka ftuar përfaqësuesit evropianë në Moskë për bisedime, duke përsëritur gatishmërinë e tij për dialog, por pa dhënë sinjale për ndryshim të qëndrimit rus.
Ndërkohë, gjatë takimit të tij me Trumpin dhe Xi Jinpingun, Rusia ndërmori sulme me dronë ndaj Kievit, duke dëmtuar edhe ambasadat e Holandës dhe Austrisë. Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, thirri përfaqësuesin rus dhe paralajmëroi për rritjen e presionit ndaj Moskës.

