Punëtorët shqiptarë që jetojnë dhe punojnë në Belgjikë mund të përfitojnë bonusin e fundvitit, por kjo pagesë nuk u takon automatikisht të gjithë të punësuarve. E drejta për ta marrë, shuma dhe kushtet e pagesës varen kryesisht nga sektori ku punojnë, marrëveshjet kolektive dhe rregullat e kompanisë.
Me afrimin e fundit të vitit, bonusi i fundvitit është një nga çështjet që intereson shumë punëtorë në Belgjikë. Megjithatë, ekziston një keqkuptim i përhapur se çdo punonjës ka automatikisht të drejtë për këtë pagesë.
Në Belgjikë nuk ekziston një ligj kombëtar që garanton bonusin e fundvitit për të gjithë punëtorët. E drejta për këtë pagesë përcaktohet përmes marrëveshjeve kolektive të sektorëve, kontratave individuale ose rregullave të brendshme të kompanive.
Kush ka të drejtë për bonusin e fundvitit?
Në shumicën e sektorëve të ekonomisë belge, bonusi i fundvitit rregullohet me marrëveshje kolektive të punës (CBA), të lidhura në nivel të komiteteve të përbashkëta sektoriale.
Kjo do të thotë se punëtorët e një sektori mund të kenë të drejtë për bonus, nëse i plotësojnë kushtet e përcaktuara në marrëveshjen përkatëse.
Kushtet ndryshojnë nga një sektor në tjetrin. Në disa raste, punëtori duhet të ketë punuar një periudhë të caktuar në kompani, ndërsa në raste të tjera mund të ketë kushte të veçanta për kohëzgjatjen e punësimit ose ditët e punuara gjatë vitit.
Prandaj, dy persona që punojnë në Belgjikë mund të marrin bonuse të ndryshme, edhe nëse të dy janë të punësuar me kontratë të rregullt.
Si ta kontrolloni nëse ju takon bonusi?
Punëtorët mund ta kontrollojnë të drejtën e tyre përmes platformës Lex4You, duke ndjekur këta hapa:
- Hyni në platformën Lex4You.
- Hapni seksionin “Komitetet e Përbashkëta” (Commissions paritaires / Paritaire Comités).
- Zgjidhni komitetin e përbashkët që i përket sektorit ku punoni.
- Kërkoni te rubrika “Bonuse” (Primes) dhe më pas te “Bonusi i fundvitit” (Prime de fin d’année / Eindejaarspremie).
- Kontrolloni kushtet për përfitim, periudhën e kërkuar të punësimit dhe mënyrën e llogaritjes së pagesës.
E rëndësishme: Për ta identifikuar saktë sektorin, kontrolloni numrin e komitetit të përbashkët (Commission paritaire / Paritair Comité), i cili zakonisht figuron në dokumentet e punësimit ose mund të merret nga punëdhënësi apo zyra e pagave.
Po nëse sektori nuk garanton bonus?
Edhe nëse marrëveshja kolektive e sektorit nuk parasheh bonus të fundvitit, punëtori mund ta ketë këtë të drejtë përmes rregullave të kompanisë.
Bonusi mund të jetë i përcaktuar në:
- Një marrëveshje kolektive të lidhur brenda kompanisë.
- Rregulloren e brendshme të punës.
- Kontratën individuale të punës.
- Një praktikë të vazhdueshme të kompanisë.
Në rastin e fundit, bonusi mund të konsiderohet praktikë e vendosur nëse është dhënë në mënyrë të rregullt për një periudhë të gjatë, për një kategori të caktuar punonjësish dhe sipas një baze të qëndrueshme llogaritjeje.
Për këtë arsye, punëtorët që nuk e gjejnë sektorin e tyre në listën e përfituesve duhet të kontrollojnë edhe kontratën dhe rregulloren e kompanisë.
Sa është bonusi dhe si llogaritet?
Nuk ka një shumë të njëjtë për të gjithë punëtorët në Belgjikë.
Shuma dhe mënyra e llogaritjes përcaktohen nga marrëveshja kolektive ose dokumenti që garanton këtë të drejtë. Në varësi të sektorit, bonusi mund të llogaritet mbi pagën bruto mujore, numrin e muajve të punuar ose kritere të tjera të përcaktuara.
Kjo do të thotë se punëtori që ka punuar gjatë gjithë vitit mund të përfitojë një shumë të ndryshme nga ai që është punësuar gjatë vitit ose që nuk i ka plotësuar të gjitha kushtet.
Sa para mbeten neto pas zbritjeve?
Bonusi i fundvitit konsiderohet pjesë e shpërblimit të punës dhe i nënshtrohet zbritjeve ligjore. Për këtë arsye, shuma që punëtori merr në llogarinë bankare është më e ulët se shuma bruto.
Sipas informacionit të publikuar nga Securex, zbritjet kryesore janë:
1. Kontributet e sigurimeve shoqërore (ONSS/RSZ)
Nga bonusi bruto zbriten kontributet personale të sigurimeve shoqërore, të cilat në rastin e zakonshëm arrijnë në 13,07%.
2. Tatimi në burim
Bonusi tatohet si shpërblim i jashtëzakonshëm dhe jo njësoj si paga e zakonshme mujore. Përqindja e tatimit në burim varet nga të ardhurat vjetore bruto të punëtorit dhe mund të arrijë deri në 53,50%.
3. Kontributi i veçantë i sigurimeve shoqërore
Në muajin kur paguhet bonusi, mund të llogaritet edhe kontributi i veçantë i sigurimeve shoqërore. Llogaritja varet nga paga dhe periudha përkatëse e pagesës.
Për këtë arsye, shuma neto që merr secili punëtor mund të ndryshojë.
Ku të drejtoheni nëse nuk e merrni bonusin?
Nëse mendoni se i plotësoni kushtet për bonusin e fundvitit, por nuk e keni marrë atë, fillimisht kërkoni sqarim nga punëdhënësi ose zyra që merret me pagat (Service Payroll).
Mund të kërkoni informacion edhe nga sindikata ku jeni të anëtarësuar ose nga institucioni kompetent për sektorin tuaj.
Për punëtorët shqiptarë në Belgjikë, këshilla kryesore është që të mos e ngatërrojnë bonusin e fundvitit me një pagesë automatike që u takon të gjithëve. Para se të llogarisni se sa do të merrni, verifikoni numrin e komitetit të përbashkët, kushtet e sektorit dhe rregullat e kompanisë.

