Incidenti ngre mundësinë që teknologjia e armëve tepër sekrete mund të jetë ekspozuar ndaj një kundërshtari të huaj, përfshirë Kinën.
Teknologjia e ndjeshme e avionëve luftarakë F-35 u devijua papritur drejt Hong Kongut gjatë kësaj vere, duke shkaktuar një hetim në Capitol Hill dhe duke ngritur mundësinë që Kina të ketë pasur qasje në komponentë kryesorë të një sistemi armësh shumë të klasifikuar.
Një dërgesë me pjesë për F-35, e cila kishte destinacion Shtetet e Bashkuara për riparime, u ridrejtua ndërsa ishte në tranzit përmes Oqeanit Paqësor nga Australia, sipas tre personave të njohur me çështjen, të cilët kërkuan anonimitetin për të diskutuar biseda private. Pentagoni ka konfirmuar zhdukjen e disa komponentëve.
Pjesët, të cilat një ndërmjetës po i transportonte në emër të prodhuesit të F-35, Lockheed Martin, përfunduan në Hong Kong. Nuk është e qartë pse pajisjet u ridrejtuan dhe as kush i ka aktualisht në zotërim.
Incidenti, i cili nuk ishte raportuar më parë, ka shkaktuar një seri informimesh të vazhdueshme për stafin e Kongresit në komitetet kryesore të sigurisë kombëtare. Zyrtarët e Departamentit të Shtetit dhe Pentagonit i informuan për herë të parë stafet në qershor, sipas burimeve, ndërsa priten edhe informime të tjera në javët e ardhshme.
Dërgesa përfshinte një nga tendat e kabinës së F-35, komponenti që mbulon kabinën e pilotit dhe përmban teknologji të fshehtë, në të cilën kanë qasje vetëm Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre, sipas dy personave të njohur me çështjen.
Një kundërshtar mund t’i studionte pjesët dhe potencialisht të nxirrte informacione të vlefshme për teknologjinë, nëse do të kishte në dispozicion një prej këtyre tendave.
Zyra e Programit të Përbashkët F-35 në Pentagon deklaroi se ishte “në dijeni të një problemi me dërgesën e komponentëve të papërdorshëm të F-35 Lightning II”.
Zyra tha se po punon me autoritetet amerikane dhe partnerët e industrisë “për të rimarrë këta komponentë, për të hetuar incidentin dhe për të vendosur masa mbrojtëse për të shmangur një ngjarje të ardhshme”.
Devijimi në Hong Kong ngre shqetësime për Kinën
Devijimi i papritur i dërgesës drejt Hong Kongut, një rajon i veçantë administrativ i Kinës, do ta kishte futur atë në sferën e ndikimit të Pekinit.
Kina vitet e fundit ka forcuar kontrollin e saj mbi qytetin dhe ka miratuar ligje gjithnjë e më të rrepta për sigurinë kombëtare, të cilat u japin autoriteteve kineze më shumë mundësi për të ndikuar në sistemin politik të Hong Kongut dhe për të shtypur mospajtimin.
Kina është angazhuar tashmë në spiunazh të gjerë ndaj programeve sekrete të Pentagonit, përfshirë programin F-35.
“Nuk është sekret që Kina është përpjekur në mënyrë agresive të marrë të dhënat e F-35 përmes spiunazhit elektronik, ndër të tjera”, tha J.J. Gertler, ish-anëtar i stafit të Komitetit të Shërbimeve të Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve dhe analist i aviacionit ushtarak në Shërbimin e Kërkimit të Kongresit.
Ai shtoi se, edhe nëse Kina tashmë kishte specifikime ose të dhëna të tjera për komponentin, posedimi i një pjese fizike mund t’i jepte asaj më shumë informacion dhe t’i mundësonte verifikimin ose përmirësimin e të dhënave që kishte siguruar më parë.
Zinxhiri global i furnizimit
Zinxhiri i furnizimit të F-35 është një operacion i gjerë global, i cili mbështetet në objekte në shumë vende për transportimin dhe riparimin e pjesëve.
Australia ka objekte mirëmbajtjeje për avionët F-35, por asnjë prej tyre nuk është aktualisht në gjendje të riparojë tendat e kabinës.
Prodhuesi i F-35, Lockheed Martin, menaxhon zinxhirin e përgjithshëm të furnizimit të programit dhe përdor kompani transporti komercial për dërgimin e pjesëve.
Lockheed Martin tha në një deklaratë se nuk mund të diskutonte statusin e dërgesave për arsye sigurie, por theksoi se ndjek të gjitha rregulloret amerikane për transportimin e komponentëve të avionëve.
“Ekipet tona trajtojnë çdo dërgesë me kujdesin dhe masat mbrojtëse maksimale për të siguruar integritetin e programit F-35 dhe sigurinë e partnerëve tanë aleatë”, tha kompania.
Tenda e kabinës, pjesë e rëndësishme e teknologjisë së fshehtësisë
Tenda e kabinës është një komponent kritik i aftësive të fshehtësisë së F-35. Ajo është një strukturë akrilike në formë flluske, e vendosur mbi kabinën e pilotit, dhe është e veshur me një shtresë të hollë materiali transparent që thith radarët.
Kjo shtresë ndihmon në zvogëlimin e gjurmës së avionit ndaj radarëve të armikut.
Sipas përshkrimit të Forcave Ajrore amerikane, kjo shtresë mbrojtëse mund të degradojë me kalimin e kohës, duke bërë të nevojshëm riparimin ose zëvendësimin e tendave në më shumë se 1,300 avionë luftarakë F-35 të prodhuar për Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj.
Departamenti i Shtetit nuk pranoi të komentojë mbi incidentin, ndërsa Ambasada e Kinës tha se nuk ishte në dijeni të tij.
Programi F-35
Programi F-35 përfshin Shtetet e Bashkuara dhe një numër vendesh aleate, mes tyre Mbretërinë e Bashkuar, Australinë, Danimarkën, Norvegjinë dhe Poloninë.
Programi ka një sistem të veçantë për menaxhimin e rrjedhës së pjesëve të avionëve. Vendet pjesëmarrëse kanë qasje në një grup të përbashkët pjesësh rezervë, të ruajtura në vende të ndryshme në mbarë botën.
Departamenti amerikan i Mbrojtjes i zotëron këto pjesë derisa ato të instalohen në avionët luftarakë.
Megjithëse Departamenti i Mbrojtjes ka rritur mbikëqyrjen mbi zinxhirin e furnizimit të F-35 në vitet e fundit, ai nuk i llogarit pjesët rezervë në këtë grup.
