Përparimi i Huthëve në bregdetin e Jemenit po rrit shqetësimet për sigurinë detare, ekonominë e Egjiptit dhe vendet e Bririt të Afrikës.
Huthët kanë përfunduar marrjen e kontrollit mbi të gjithë vijën bregdetare të Jemenit në Detin e Kuq, duke pushtuar qytetin portual të Mokhas dhe ishullin strategjik të Mayyun, i njohur edhe si Perim, gjatë fundjavës.
Sipas raportimeve, forcat Huthi tani ndodhen rreth 20 kilometra nga bregu afrikan dhe kanë vendosur kontroll mbi një pjesë kyçe të ngushticës strategjike Bab al-Mandeb, një prej pikave më të rëndësishme për trafikun detar ndërkombëtar.
Megjithëse nuk ka indikacione se Huthët synojnë të ndërhyjnë përtej kufijve të Jemenit, përparimi i tyre po shkakton pasoja të drejtpërdrejta në vendet përreth Detit të Kuq.
Më shumë se 2,000 persona janë larguar nga Jemeni drejt Xhibutit brenda 24 orëve, sipas Organizatës Ndërkombëtare për Migracionin (IOM). Të ardhurve në Obock, qytet i Xhibutit që ndodhet vetëm rreth 20 kilometra nga bregu jemenas, u është ofruar ushqim dhe ujë, ndërsa IOM ka paralajmëruar se nevojitet më shumë mbështetje.
Bab al-Mandeb, një pikë kyçe për tregtinë globale
Ngushtica Bab al-Mandeb është një prej pikave më strategjike të transportit detar në botë. Sipas të dhënave të cituara në raportim, përmes saj kalon rreth 12 për qind e tregtisë globale, përfshirë rreth 11 për qind të naftës së transportuar me rrugë detare dhe 8 për qind të gazit natyror të lëngshëm (LNG).
Zhvillimet në Bab al-Mandeb vijnë në një periudhë kur aleati i Huthëve, Irani, ka ndikim të madh edhe në Ngushticën e Hormuzit, një tjetër pikë kritike për furnizimet energjetike globale.
Anëtari i politbyrosë së Huthëve, Hazem al-Assad, ka deklaruar se lundrimi dhe tregtia ndërkombëtare në Detin e Kuq dhe Bab al-Mandeb janë të sigurta dhe të rregullta.
Megjithatë, kompanitë ndërkombëtare të transportit detar po reagojnë me shumë kujdes ndaj zhvillimeve të fundit.
Eksperti i sigurisë detare dhe ish-oficeri detar Alexandru Cristian Hudisteanu ka paralajmëruar se pozicionet e reja të Huthëve mund ta bëjnë më të lehtë shënjestrimin e anijeve.
Të dhënat e IMF PortWatch tregojnë se volumi dhe tonazhi i transportit detar përmes Detit të Kuq ranë me rreth 50–55 për qind gjatë periudhës 2023–2025, në kohën kur sulmet e Huthëve ndaj anijeve shkaktuan krizë të rëndë në trafikun detar.
Shumë operatorë vazhdojnë t’i devijojnë anijet rreth Kepit të Shpresës së Mirë, duke shtuar më shumë se 20 ditë në kohën e udhëtimit dhe duke rritur kostot e transportit.
Rreziqe të reja për Bririn e Afrikës
Prania e forcave detare në zonat e Detit të Kuq dhe Ngushticës së Hormuzit gjatë luftës me Iranin ka krijuar, sipas ekspertëve, boshllëqe të sigurisë në brigjet e Bririt të Afrikës.
Hudisteanu ka paralajmëruar për një ringjallje të piraterisë, veçanërisht përgjatë bregdetit somalez, duke e lidhur këtë me zhvendosjen e fokusit ndërkombëtar drejt Bab al-Mandebit dhe Hormuzit.
Xhibuti ka rëndësi të veçantë strategjike, pasi aty operojnë ose përdorin portet e tyre disa prej fuqive të mëdha detare, përfshirë SHBA-në dhe Kinën.
Ndërkohë, Operacioni Atalanta i Bashkimit Evropian, i cili kontribuon në sigurinë detare në rajon, mund të përballet me kufizime nëse shpërthen një valë e re sulmesh ndaj trafikut tregtar, për shkak të mandatit të përcaktuar të misionit.
Egjipti përballet me një tjetër goditje ekonomike
Përparimi i Huthëve është veçanërisht shqetësues për Egjiptin, ekonomia e të cilit mbështetet ndjeshëm në të ardhurat nga Kanali i Suezit.
Midis nëntorit 2023 dhe mesit të vitit 2025, Huthët sulmuan më shumë se 100 anije tregtare në Detin e Kuq, duke pretenduar se ato ishin të lidhura me Izraelin ose aleatët e tij.
Rënia e trafikut detar në Detin e Kuq ndikoi drejtpërdrejt në të ardhurat e Kanalit të Suezit. Sipas të dhënave zyrtare të cituara në raportim, Egjipti humbi rreth 7 miliardë dollarë gjatë viteve 2023 dhe 2024, ose rreth 60 për qind të të ardhurave të kanalit.
Eksperti Badr Hassan Al-Shafei tha se Egjipti ka ndjekur një politikë të kujdesshme dhe ka shmangur ndërhyrjen ushtarake direkte në Jemen.
Sipas tij, kjo qasje është në vazhdën e politikës egjiptiane që prej ndërhyrjes së vendeve të Gjirit në Jemen në vitin 2015.
Eritrea fiton rëndësi strategjike
Ndërkohë, kontrolli i Huthëve mbi pjesën jemenas të Bab al-Mandebit i jep Eritresë një rëndësi edhe më të madhe gjeostrategjike.
Eritrea ndodhet në anën tjetër të ngushticës dhe kontrollon një pjesë të rëndësishme të bregdetit të Detit të Kuq.
Presidenti i Eritresë, Isaias Afwerki, ka ndjekur prej vitesh një politikë të vetëmbështetjes dhe izolimit relativ ndërkombëtar, por pozita strategjike e vendit në Detin e Kuq i ka mundësuar të përmirësojë marrëdhëniet me disa fuqi të mëdha, përfshirë SHBA-në dhe Izraelin.
Eksperti Al-Shafei vlerëson se, pavarësisht deklaratave për distancim nga zhvillimet në Jemen, Eritrea mund të përfitojë strategjikisht nga ndryshimi i ekuilibrave në Detin e Kuq.
Në këtë situatë, kontrolli i Huthëve mbi zonat pranë Bab al-Mandebit po shndërrohet në një faktor të ri me pasoja për tregtinë globale, sigurinë detare dhe balancat gjeopolitike në Lindjen e Mesme dhe Bririn e Afrikës. Burimi: https://www.aljazeera.com/
